20 درصد خبرنگاران وقتی برای تفریح ندارند

گزارش روزان از تحلیل یک نظرسنجی در مورد مشکلات صنفی خبرنگاران: 

امنیت شغلی؛ مهمترین اصلی، که نیست!


20 درصد خبرنگاران وقتی برای تفریح ندارند

روزنامه روزان - احسان نادرپور :شاید درست بر این بود که روز گذشته و همزمان با روز خبرنگار این گزارش منتشر می‌شد ولی برخی مشکلات قرار نیست هیچ وقت دست از سر پژوهش بردارد. عدم همکاری در پر کردن پرسشنامه، همکار و همکلاسی نمی‌شناسد. به هرحال این روزها که زیاد از خبرنگاران می‌گویند و می‌نویسند بد نیست اشاره‌ای کنیم به مشکلاتی که خبرنگاران با آن دست و پنجه نرم می‌کنند. جدای از تعطیلی‌های ناگهانی و بی پولی همیشگی و هزار و یک مشکل دیگری که متاسفانه این سال‌ها در اکثر مشاغل رخ داده؛ بخشی از مشکلات خاص خبرنگاران کمتر دیده شده است. مشکلاتی که حتی این گزارش هم نتوانست به آن آنطور که باید و شاید بپردازد و شاید این نیمچه پژوهش، مقدمه و بهانه‌ای شود برای اهالی‌اش و آنهایی که دستشان می‌رسد و می‌خواهند کاری بکنند.

در این پژوهش تعدادی از خبرنگاران و روزنامه نگاران یک خبرگزاری، دو روزنامه و یک هفته نامه مورد بررسی قرار گرفته شدند. سئوالات این تحقیق به صورت تلفنی یا از راه دور توسط شبکه‌های اجتماعی موبایلی از پرسش شوندگان سئوال شده است. البته لازم به ذکر است که به علت وقت کم، تنها 45 خبرنگار پاسخگوی این پرسشنامه بودند. در این پژوهش سعی شده است که به موارد مهم به صورت تیتروار و گذری مورد پرسش قرار بگیرد و طبیعتا علاوه بر نادیده گرفتن سئوالات کلیدی و مهم از پرداختن به زیرشاخه‌های مهم مباحث مطرح شده نیز عامدانه چشم پوشی شده است تا حتی الامکان گزارشی ساده و روزنامه‌ای در اختیار شما قرار بگیرد.


امنیت شغلی خبرنگاران از نگاه آمار
بنا بر اطلاعات به دست آمده از این تحقیق می‌توان گفت نسبت تعداد زن‌ها به مرد‌ها در بین خبرنگاران تقریبا برابر است. بر اساس آمار به دست آمده 53 درصد از پاسخگویان؛ مرد و 46 درصد آنها زن هستند. بر طبق این تحقیق می‌توان گفت که شاغلین این صنف از حداقل امنیت شغلی بهره می‌برند. دلیل این امر، آمار به دست آمده زیر است:

-1 47 درصد از پاسخگویان به صورت حق التحریر با نشریات در حال همکاری هستند و این در حالی‌ است تعداد افرادی که نشریات با آنها قرارداد بسته‌‌اند، 53 درصد است.

-2 در رابطه با بیمه شدگان نیز همین عدد به دست آمد. و بر طبق این نظرسنجی تنها 53 درصد از خبرنگاران توسط رسانه‌شان بیمه شده اند.

-3 یکی دیگر از عواملی که نشان می‌دهد یک شغل امنیت یک فرد را حفظ می‌کند معیار تک شغلی است. این بدین معناست که یک شغل به قدری نیازهای یک فرد را تامین می‌کند که دیگر نیازی به فعالیت همزمان در چند رسانه نیست. اما نتایج این نظر سنجی نشان می‌دهد که 60 درصد از خبرنگاران در دو یا چند رسانه دیگر فعالیت می‌کنند که بر طبق این نظر سنجی این تعداد بین 2 تا 4 رسانه متغیر است. همچنین در یکی از سئوالات در رابطه با شغل غیر مرتبط با رسانه پرسیده شده بود که حدود 27 درصد از پاسخگویان اعلام کردند علاوه بر شغل رسانه‌ای شان در جایی غیر مرتبط با رسانه مشغول به کار هستند.

-4 طبیعتا نبود قرارداد، بیمه و قوانین سفت و سخت صنفی جابه‌جایی افراد در رسانه‌ها را بالا می‌برد. حدود 33 درصد از پاسخگویان جابه‌جایی خود را در حد زیاد اعلام کرده‌اند و 7 درصد آنها نیز وضع را فجیع تر و در حد خیلی زیاد اعلام می‌کنند. حدودا 26 درصد از پاسخگویان جابه‌جایی خود در رسانه‌ها را در حد متوسط و همین تعداد هم جابه‌جایی خود را در حد خیلی کم توصیف کرده اند. همچنین بر اساس این پژوهش سهم کسانی که اعلام کرده‌‌اند جابه‌جایی شان را در حد کم می‌دانند.

-5 در بخش دیگری از این پرسشنامه از پرسش شوندگان به طور مستقیم در مورد میزان امنیت شغلی‌شان پرسیدیم تا ببینیم خود اهالی رسانه تا چه میزان احساس امنیت شغلی می‌کنند. نکته‌ جالب این بخش از آمار این بود که در بین پاسخ‌ها؛ هیچ یک از اهالی رسانه امنیت شغلی خود را در حد خیلی زیاد نمی‌دانست. سهم کسانی که امنیت شغلی خود را در حد زیاد می‌دانستند حدودا 13 درصد بود. همین مقدار یعنی 13 درصد سهم کسانی بود که امنیت شغلی خود را در حد خیلی کم می‌دانستند. کسانی که معتقد بودند امنیت شغلی شان در حد کم قرار دارد 33 درصد و احساس امنیت شغلی در حد متوسط نیز 40 درصد از جمعیت اهالی رسانه را شامل می‌شود.


خبرنگارها چند ساعت کار می‌کنند؟
یکی از سختی‌های کار رسانه این است که علاوه بر کار در محیط اداری شما برای کسب خبر تهیه گزارش، مصاحبه و شرکت در نشست‌های خبری از محیط تحریریه خارج شوید و کار را در بیرون از این محیط انجام دهید. ولی واقعا چند درصد از خبرنگاران این اصل را رعایت می‌کنند؟

بر طبق این آمار میانگین حضور افراد در تحریریه 4 ساعت و نیم است و فراوانی نفرات درگزینه 6 ساعت کار در تحریریه بیشتر دیده می‌شود که بر اساس آمار نزدیک به 27 درصد جمعیت را شامل می‌شود. آمار حضور خبرنگاران در بیرون از تحریریه هم جالب توجه است. هر خبرنگار به طور میانگین چیزی کمتر از 2 ساعت را در خارج از تحریریه می‌گذراند. و این امر ممکن است نشان از آن داشته باشد که خبرنگار بیش از آنکه اخبارش را از دل جامعه بیرون بکشد؛ دست به دامان جامعه‌ای مجازی در شبکه‌های اجتماعی و سایت‌های خبری می‌شود.
فراوانی نفرات در این پرسش بر روی صفر ساعت است. جایی که نشان می‌دهد حدود 27 درصد از خبرنگاران هیچ وقتی برای خارج از محیط تحریریه‌شان نمی‌گذارند!


کارگران بی مزد
همانطور که اشاره کردیم 60 درصد از خبرنگاران دو یا چند شغله هستند و طبیعتا مهمترین دلیل چند شغله بودن شرایط بد مالی است. در پاسخ به این پرسش نیز خبری از کسی که حقوق ماهیانه‌اش در حد خیلی زیاد قابل قبولش باشد نیست و همچنین کسانی که از وضعیت مالی خود در حد زیاد راضی هستند به 6 درصد می‌رسد. 34 درصد از پاسخگویان از وضعیت حقوق خود در حد خیلی کم راضی هستند و 40 درصد نیز میزان رضایت از حقوق دریافتی‌شان در حد کم قرار دارد. 20درصد باقی مانده نیز شرایط حقوق دریافتی خود را در حد متوسط می‌دانند.


نشاط عاشقان خبر چه قدر است؟
طبیعتا در همه مشاغل دو دسته کارمند وجود دارد. یکی آنهایی که از روی اجبار یا یک اتفاق این شغل را انتخاب کرده‌‌اند و دیگری افرادی که به دنبال عشق و علاقه‌شان حرفه‌شان را انتخاب کرده اند. خبرنگاری و روزنامه نگاری از جمله مشاغلی ا‌ست که در تفاوت این دو دسته به وضوح دیده می‌شود. نوع کار و خروجی کار اهالی رسانه همیشه در معرض دید عموم قرار دارد و این باعث می‌شود بازخورد کار نقش اساسی را در این حرفه ایفا کند.
با این وجود طبیعتا کار برای کسانی که از سر اجبار به این شغل آمده‌‌اند کمی سخت می‌شود و زیاد در این کار دوام نمی‌آورند. از پرسش شوندگان در رابطه با میزان علاقه‌شان به این حرفه پرسیدیم. حدود 47 درصد میزان علاقه شان به این شغل را در حد خیلی زیاد اعلام کردند و 33 درصد مقدار علاقه مندی‌شان را زیاد می‌دانستند. میزان علاقه مندی متوسط و کم هم به ترتیب 13 و 7 درصد بود و میزان علاقه مندی خیلی کم در میان پاسخ‌ها جایی نداشت.
اما در رابطه با احساس شادابی در محیط کار اندکی شرایط فرق کرد. 46 درصد در محیط کار شادابی درسطح زیاد دارند و حدود 33 درصد نیز این مقدار را در حد متوسط اعلام کرده‌اند. پاسخ دهندگان به گزینه‌های خیلی کم، کم و خیلی زیاد که هر کدام تقریبا 6 درصد از کل جمعیت را شامل می‌شوند

20 درصد خبرنگاران به تفریح نمی‌رسند
یکی دیگر از مسائلی که در هر کاری حائز اهمیت است مقدار وقتی است که افراد پس از خارج شدن از محیط کار برای خودشان، تفریح و دوستانشان وقت می‌گذارند. این اتفاق به نوعی باعث ریکاوری و افزایش روحیه افراد پس از یک روز سخت کاری می‌شود. اما خبرنگاران و بیشتر روزنامه نگاران با یک مشکلی روبه‌رو هستند. ساعت کاری روزنامه نگاران در ایران از حوالی ظهر شروع می‌شود و تا پاسی از شب ادامه می‌یابد. تصور کنید زمانی را که ساعت 9، 10 یا 11 شب از محل کار بیرون می‌روید و قصد دارید تفریح کنید. گزینه‌هایی که می‌توانید برای این کار انتخاب کنید طبیعتا از تعداد انگشت‌های دست تان کمتر است چون شهر زودتر از این حرف‌ها تعطیل شده است. وقتی حلقه دوستان‌تان هم از بین همکارانتان نباشد طبیعتا زمان تفریح و گردش‌تان با یکدیگر همخوانی ندارد.
به همین خاطر از اهالی رسانه پرسیدیم که تا چه اندازه بعد از ساعات کاری وقت خود را با تفریح و دوستان‌شان می‌گذرانند. 33 درصد اعلام کردند که این کار را در حد زیاد انجام می‌دهند و 26 درصد می‌گویند میزان تفریح‌شان در حد متوسط است. اماوضعیت گروه سوم کمی خطرناک است. 20 درصد از پاسخگویان اعلام کردند خیلی کم پیش می‌آید که بعد از کار را برای تفریح و دوستان‌شان وقت بگذارند. گروه چهارم هم کسانی هستند که گزینه خیلی زیاد را انتخاب کرده‌‌اند و تعدادشان حدود 13 درصد است و آخرین گروه هم پاسخ دهندگان به گزینه کم هستند که چیزی کمتر از 7 درصد را شامل می‌شوند.


محیط کار برای شما چگونه است؟
یکی از نشانه هایی که نشان می‌دهد تا چه اندازه برای خودتان، شغل‌تان و همکارانتان ارزش قائل هستید نحوه پوشش شماست. در سئوالی از خبرنگاران پرسیدیم تا چه اندازه به لباس خود در محیط کار توجه می‌کنید. 53 درصد از پاسخگویان میزان اهمیت انتخاب پوشش‌شان را در حد «متوسط» اعلام کردند 20 درصد دیگر هم اعلام کردند که میزان توجه‌شان به این امر در حد «کم» است. تعداد کسانی که گزینه‌های زیاد و خیلی زیاد را در این سئوال انتخاب کردند هر کدام حدودا 13 درصد پاسخگویان را شامل می‌شد.
و اما مسئله آخر! دو مورد دیگری است که باعث می‌شود محیط کار برای خبرنگار خسته کننده و تکراری نباشد شوخ طبعی در محیط کار و ارتباط صمیمی با همکاران. در زیر آمار مربوط به این دو مولفه را هم با هم می‌بینیم: